«Ιφιγένεια εν Αυλίδι» Η μεγάλη καλοκαιρινή παραγωγή του ΚΘΒΕ - 3 & 4 Ιουλίου στο Θέατρο Δάσους


Πολιτισμός
3.7.2019 | 07:43

«Ιφιγένεια εν Αυλίδι» Η μεγάλη καλοκαιρινή παραγωγή του ΚΘΒΕ - 3 & 4 Ιουλίου στο Θέατρο Δάσους

Η τραγωδία «Ιφιγένεια εν Αυλίδι» του Ευριπίδη  είναι η καλοκαιρινή παραγωγή του Κρατικού Θεάτρου Βορείου Ελλάδος με την οποία συμμετέχει στο Φεστιβάλ Αθηνών-Επιδαύρου.

Η παράσταση θα ξεκινήσει τη μεγάλη περιοδεία της σε όλη την Ελλάδα και την Κύπρο, από τη Θεσσαλονίκη, όπου θα παρουσιαστεί στις 3 & 4 Ιουλίου στο Θέατρο Δάσους, ενώ θα παρουσιαστεί στο Αρχαίο Θέατρο Επιδαύρου στις 19 & 20 Ιουλίου.

Η τραγωδία Ιφιγένεια εν Αυλίδι γράφτηκε στην αυλή του βασιλιά της Μακεδονίας Αρχέλαου, στα χρόνια 408-406 π.Χ., λίγο πριν από τον θάνατο του Ευριπίδη. Αποτελεί μία από τις πέντε τραγωδίες του με θέμα από τον Τρωικό κύκλο και μαζί με τις Βάκχες είναι τα δυο τελευταία δράματά του.

Η τραγωδία εστιάζει στην απόφαση του Αγαμέμνονα, αρχιστράτηγου των Αχαιών, να θυσιάσει την κόρη του Ιφιγένεια, ώστε να μπορέσει να σαλπάρει για την Τροία ο ελληνικός στόλος, που έχει ακινητοποιηθεί λόγω άπνοιας στην Αυλίδα. Αυτό είναι το θέλημα της θεάς Άρτεμης, όπως αποκαλύπτει με τον χρησμό του ο μάντης Κάλχας. Έτσι, ο Αγαμέμνονας καλεί την Ιφιγένεια στην Αυλίδα, με το πρόσχημα του γάμου της με το πρωτοπαλίκαρο των Αχαιών, τον Αχιλλέα, προτού αναχωρήσουν για τον πόλεμο.

Παρά το φρικτό δίλημμα που αντιμετωπίζει, αφού καλείται να επιλέξει μεταξύ της κόρης και της πατρίδας του, ο Αγαμέμνονας υπακούει στην «ανάγκη» και αποφασίζει να προχωρήσει στη θυσία, αγνοώντας τις ικεσίες της Κλυταιμνήστρας, της Ιφιγένειας, του Αχιλλέα, ακόμα και του ίδιου του Μενέλαου. Η ευγενική Ιφιγένεια τελικά συμφιλιώνεται με την τραγική μοίρα της και αποδέχεται να θυσιαστεί υπέρ της πατρίδας. Στο τέλος του έργου, ένας αγγελιοφόρος ανακοινώνει στην Κλυταιμνήστρα ότι η Ιφιγένεια εξαφανίστηκε από τον βωμό προτού δεχτεί το θανάσιμο χτύπημα.

Σε αυτό το κορυφαίο δράμα του, όπου οι χαρακτήρες εξελίσσονται από επεισόδιο σε επεισόδιο, ο Ευριπίδης, βαθιά σοφός και ώριμος, αναδιευθετεί το επικό υλικό και, απευθυνόμενος στους διχασμένους Έλληνες της εποχής του, γίνεται ο κήρυκας της φιλοπατρίας.

Το έργο ανεβαίνει σε νέα μετάφραση του Παντελή Μπουκάλα, ενώ τη σκηνοθεσία έχει αναλάβει ο Γιάννης Καλαβριανός. Στον ρόλο της Ιφιγένειας η Ανθή Ευστρατιάδου που τιμήθηκε με το 11ο «Θεατρικό Βραβείο Μελίνα Μερκούρη». Αγαμέμνονας ο Γιώργος Γλάστρας, Κλυταιμνήστρα η Μαρία Τσιμά, Πρεσβύτης ο Γιώργος Καύκας, Μενέλαος ο Νικόλας Μαραγκόπουλος, Αγγελιοφόρος ο Χρίστος Στυλιανού και Αχιλλέας ο Θανάσης Ραφτόπουλος. Η παράσταση θα παρουσιαστεί με αγγλικούς υπέρτιτλους στο Θέατρο Δάσους, στο Αρχαίο Θέατρο Επιδαύρου και στο Βασιλικό Θέατρο.

Σχετικά με την πολύ σημαντική και φιλόδοξη αυτή παραγωγή, μιλήσαμε με τη Μαρία Τσιμά, την αναπληρώτρια καλλιτεχνική διευθύντρια του ΚΘΒΕ, που υποδύεται την Κλυταιμνήστρα.

Η Ιφιγένεια εν Αυλίδι που πρόκειται να δούμε είναι μια νέα ματιά στην παρουσίαση του δράματος;
Ναι, είναι μια νέα ματιά. Είναι ένας λιτός και ουσιαστικός τρόπος για να μιλήσει κανείς για τη θυσία, για να θέσει ερωτήματα περί αυτοθυσίας, περί πατρίδας, περί αλλαγής θέσεων και στόχων. Μέσα σε ένα τοπίο που είναι βαθιά ποιητικό και αδρό – δηλαδή σε μια ακρογιαλιά που έχουν φυτρώσει κρινάκια και που ο στόλος περιμένει να φύγει για την Τροία και υπάρχει άπνοια, ενώ κυκλοφορεί ένα ελάφι- οι ηθοποιοί της παράστασης θα αφηγηθούν την ιστορία, χωρίς να είναι μια παράσταση αποστασιοποίησης. Θα έχει και τα συναισθήματά της και τις οριακές της στιγμές. Είναι όμως πραγματικά ένας θίασος που θέλει να μας πει ότι η όλη τραγωδία συμβαίνει τώρα, κάτι σαν ένας σημερινός παγκόσμιος πόλεμος.

Ποιος ο ρόλος της Κλυταιμνήστρας;
Τη βλέπουμε όχι μόνο ως μητέρα που χάνει το παιδί, όχι ως μια βασίλισσα που έχει μια μεγάλη δύναμη αλλά και ως μια γυναίκα που βρίσκεται σε έναν ανδροκρατούμενο χώρο και σιγά-σιγά υφίσταται μια σειρά από προδοσίες. Αυτό για μένα την κάνει πολύ σημερινή, την κάνει μια γυναίκα που προσπαθεί με οποιονδήποτε τρόπο, κατ’ αρχήν, να σώσει την κόρη της, την αξιοπρέπειά της, την ύπαρξή της, την ταυτότητά της. Με συγκινεί βαθιά γιατί αφήνει μια εκκρεμότητα, ακόμα κι αν είναι αρνητικό συναίσθημα το μίσος, για να τελειώσει μετά από 10 χρόνια μια χειρονομία που έχει αφήσει στον αέρα.
Από τον καιρό που έμαθα ότι με πήρε ο Καλαβριανός για τον ρόλο έχω διαβάσει πάρα πολλά πράγματα που έχουν γραφτεί για την Κλυταιμνήστρα, έχω διαβάσει για πολέμους, έχω κοιτάξει φωτογραφίες και πολλά αγγεία ακόμη. Πράγματα που με έναν τρόπο με βοηθούν να σκεφτώ για το τι είναι αυτό το πρόσωπο και τους λόγους που εμένα με αφορά σήμερα, στο 2019.

Η θυσία έχει σήμερα νόημα;
Έχει ναι, για πολύ μεγάλα ιδανικά, για να σωθούν οι άνθρωποι, για να σταματήσει μια αδικία. Μπορεί να ακούγονται ρομαντικά αυτά που λέω αλλά δεν είναι. Υπάρχουν άνθρωποι που θυσιάζονται, όπως εκείνοι που κατέβηκαν στο Τσέρνομπιλ για να κλείσουν τις στρόφιγγες, πληρώνοντάς το με τη ζωή τους. Η θυσία είναι μια ύψιστη στιγμή αξιοπρέπειας και τρέλας.

Πόσο σημαντικό είναι που η παράσταση του ΚΘΒΕ θα παιχτεί και στην Επίδαυρο;
19 και 20 Ιουλίου θα πάει η παράσταση εκεί. Είναι πολύ σημαντικό που θα παιχτεί σε αυτό το θέατρο, που είναι συγκλονιστικό από κάθε άποψη. Μιλάω και για την ιστορική σημασία αυτού του χώρου, το γεγονός ότι πάρα πολλοί σπουδαίοι άνθρωποι της δουλειάς μας πέρασαν από εκεί, διατηρώντας τον ιστό αδιάλειπτο μέχρι τώρα και επίσης ότι η παράσταση πάει στον φυσικό της χώρο. Σαν να περιμένουν τις φωνές που κρατούν 25 αιώνες να ξανακουστούν και να μας θυμίζουν την ιστορία, τη γραφή και τη σκέψη.
Είναι πολύ ωραίο που ένα θέατρο που είναι στην περιφέρεια, μπορεί και ταξιδεύει και δείχνει τη δουλειά του, την αισθητική του και την άποψή του σε ένα πολύ μεγαλύτερο κοινό.

Πώς βιώνετε τη συνεργασία με τους υπόλοιπους συντελεστές της παράστασης;
Είναι μια σειρά σπουδαίων συνεργατών και συντελεστών και οι συνάδελφοι είναι όλοι εξαιρετικοί. Το κορίτσι που δίνει τον τόνο στην παράσταση είναι η Ανθή Ευστρατιάδου που παίζει την Ιφιγένεια. Ένα κορίτσι ευγενικό, πάρα πολύ εργατικό , που με κάνει να χαίρομαι πολύ. Επίσης η μετάφραση του Παντελή Μπουκάλα είναι μια ποιητική μετάφραση που βασίζεται σχεδόν στο δημοτικό τραγούδι, με εντελώς νέα ματιά πολύ πιστή στον αρχαίο λόγο αλλά και μουσικότητα και αρκετά ανοιχτή, για να μπορεί ο ηθοποιός να τη μιλήσει και να εννοήσει πολλά πράγματα.

Τα σκηνικά και τα κοστούμια της παράστασης;
Πολύ λίγα σκηνικά.  Νομίζω ότι ο Καλαβριανός στηρίζεται στη μεγάλη αλήθεια ενός λόγου, ο οποίος από μόνος του φέρει μεγάλα νοήματα, μεγάλες συγκρούσεις και ανθρώπους σε παραφορά. Σε ένα λιτό τοπίο αφήνει χώρο να συμβούν πράγματα με έναν ποιητικό τρόπο.

Μιλήσαμε όμως και με τον σκηνοθέτη της «Ιφιγένειας εν Αυλίδι» τον κ. Γιάννη Καλαβριανό

Ιφιγένεια εν Αυλίδι στο Φεστιβάλ Αθηνών Επιδαύρου και σε περιοδεία σε Ελλάδα και Κύπρο. Υπήρξε πρόκληση αυτή η σκηνοθεσία;
Πολύ μεγάλη. Πρώτα γιατί για αυτά τα κείμενα πρέπει από τη μια να βγάλεις ό,τι στερεοτυπικό έχεις στο κεφάλι σου, όταν θέλεις να φτιάξεις κάτι από το μηδέν. Έπειτα, είναι ένας μεγάλος θίασος. Πρέπει να συντονιστούνε πολλοί καλλιτέχνες και ταυτόχρονα πάρα πολλά τεχνικά τμήματα, έχοντας διαρκώς στο νου μας ότι θα περάσουμε και από το ομορφότερο θέατρο του κόσμου, που έχει τη μυθολογία του και το αντιμετωπίζεις διαφορετικά. Η Επίδαυρος, για τους ανθρώπους του θεάτρου, είναι ένα μέρος που θέλεις να πας φορώντας τα καλά σου.
Ελπίζω να κουμπώσουν όλα. Για εμένα το στοίχημα που έχει κερδηθεί με αυτή την παράσταση είναι ότι έχει φτιαχτεί ένας θίασος ανθρώπων που φροντίζουν πολύ ο ένας τον άλλο.  Οι ηθοποιοί δεν έχουν τον παραμικρό ανταγωνισμό. Είναι όλοι εκεί από την αρχή ομοιόστροφα δοσμένοι και έτσι προχωράω προς τις πρεμιέρες με μεγάλη ησυχία, γιατί ξέρω πως μπορώ να στηρίζομαι σε μια ομάδα που τα δίνει όλα. Ελπίζω ο τρόπος μας να αγγίξει και τους θεατές.

Τι κομίζει σήμερα το δράμα της Ιφιγένειας;
Κουβαλάει όλα τα δίπολα που μας βασανίζουν πάντα. Για να προωθηθεί το κοινό καλό, πρέπει να πάει πίσω το προσωπικό καλό και συμφέρον της οικογένειας. Παλεύει η γνώμη του πατέρα με τη γνώμη της μητέρας. Είναι ένας κόσμος μεγάλων ανθρώπων, αρχηγών και στρατηλατών, κι ένα θύμα που είναι ένας νέος άνθρωπος. Δηλαδή το έργο έχει πολλά ζητήματα εξουσιών.

Ποια είναι η δική σου οπτική στην τραγωδία;
Ο βασικός άξονας της σκηνοθεσίας είναι ότι οι μεγάλες αποφάσεις δεν παίρνονται ποτέ ελαφρά τη καρδία και μόνες, σαν να μην υπάρχει πλαίσιο. Δεν γίνεται να παίρνουμε αποφάσεις χωρίς κάτι να μην τις επηρεάζει ή τις καθορίζει. Η Ιφιγένεια παίρνει μια απόφαση αλλά μέσα σε ένα πολύ ασφυκτικό πλαίσιο. Όλοι είναι εναντίον της. Ο Ευριπίδης έχει φτιάξει ένα χαρακτήρα με τόσα στρώματα και ψυχολογικό βάθος, όπως οι περισσότεροι ήρωές του, που είναι και πολύ σημερινοί. Γι’ αυτό και στην εποχή του ξένισε. Τώρα εμείς αναγνωρίζουμε το ταλέντο του σε αυτό. Οι Ιφιγένεια δεν είναι αφελής. Θρηνεί βαθιά για τη ζωή που χάνει.

Η μετάφραση του παντελή Μπουκάλα, πόσο σας βοήθησε;
Είναι σπουδαίος. Με αυτή του τη μετάφραση έδωσε τα κλειδιά για πολλές σκηνές που δεν καταλάβαινα τι γίνεται. Φτιάχνει καθαρούς χαρακτήρες και καθαρές σκηνές, με βοήθησε να δω την καθαρότητά της, έτσι ώστε να μπορείς στο τέλος να διηγηθείς την ιστορία που παρακολούθησες.

Η παράσταση βασίζεται περισσότερο στον λόγο;
Θέλω να είναι μια εντυπωσιακή παράσταση λόγου. Ήθελα κάθε κομμάτι της παράστασης να γίνει ένας αφηγητής της ιστορίας. Ήθελα η παράσταση να ολοκληρώνεται στη φαντασία του θεατή και όχι στα μάτια του. Να βλέπει κάτι απλό αλλά να φαντάζεται παλάτια, στρατούς και ιστορίες, να το βλέπει όλο μέσα του, έτσι ώστε η εντύπωση να μείνει για πάντα.
Ουσιαστικά όλο το έργο το αντιμετωπίσαμε σαν ένα μεγάλο χωρικό. Μπαίνουμε όλοι μαζί και παραμένουμε επί σκηνής όλοι.

Η παράσταση είναι μια σημαντική στιγμή για το ΚΘΒΕ;
Είναι γιατί ο Γιάννης Αναστασάκης μου έδωσε όλα τα εχέγγυα για να φτιάξω μια δουλειά, κάνοντας το καλύτερο που μπορώ. Εμπιστεύθηκε από την αρχή ότι η πρόθεση ήταν να γίνει μια δουλειά, αν μη τι άλλο σοβαρή, δηλαδή ότι θα συμμετέχουν άνθρωποι που το πρωταρχικό τους μέλημα θα είναι ν’ ακουστεί αυτή η ιστορία όμορφα. Χαίρομαι που θα μπούμε κι εμείς σε αυτή τη σειρά των παραστάσεων που θα έχουν περάσει από την Επίδαυρο και θα έχουμε βάλει κι εμείς τη δική μας πρόταση.

Thessnews - Μαρία Ψωμά Πετρίδου












Φωτογραφίες Φωτογραφίες