Η Δύναμη της Λογοτεχνίας


Πολιτισμός
21.2.2019 | 12:49

Η Δύναμη της Λογοτεχνίας

Ο Behrouz Boochani είναι Κούρδος πρόσφυγας από το Ιράν, που βρίσκεται εδώ και 6 χρόνια σε κέντρο κράτησης στην Παπούα Νέα Γουινέα. Στις 31 Ιανουαρίου 2019 του απονεμήθηκε το Κρατικό Βραβείο Λογοτεχνίας Αυστραλίας για το βιβλίο του «No friends but the Mountains» (Χωρίς κανένα φίλο εκτός από τα βουνά) που το έγραψε εξ ’ολοκλήρου στο κινητό του στα Ουρντού, στέλνοντας ένα κεφάλαιο τη φορά σε έναν φίλο του μεταφραστή στην Αυστραλία, μέσω της εφαρμογής «WhatsApp».

Το βραβείο συνοδεύεται από χρηματικό έπαθλο 100.000 δολαρίων Αυστραλίας.
«Δεν θέλω να γιορτάσω αυτό το επίτευγμα, όταν βλέπω τόσους αθώους ανθρώπους να υποφέρουν γύρω μου» δήλωσε ο Boochani στο πρακτορείο Reuters , σε επικοινωνία του μαζί τους μέσω γραπτών μηνυμάτων. Εξέφρασε δε την ελπίδα το βραβείο αυτό να φέρει στο προσκήνιο τις δυσκολίες που περνούν οι πάνω από 1.000 κρατούμενοι σε κέντρα κράτησης της Αυστραλίας, στην Παπούα Νέα Γουινέα και στο Ναούρου.
Ο Behrouz Boochani γεννήθηκε το 1983 στο Δυτικό Ιράν και είναι δημοσιογράφος, ποιητής και παραγωγός ταινιών. Σπούδασε Πολιτική Γεωγραφία και Γεωπολιτική και εργάστηκε σε Ιρανικές εφημερίδες όπου δημοσίευε άρθρα για την πολιτική στη Μέση Ανατολή, για τα δικαιώματα των μειονοτήτων και για την επιβίωση της κουρδικής κουλτούρας. Μαζί με άλλους εξέδιδε κι ένα κουρδικό περιοδικό. Τον Φεβρουάριο του 2013 ο ισλαμικός επαναστατικός στρατός εισέβαλε στα γραφεία του περιοδικού, συνέλαβε 11 από τους συνεργάτες του και τους φυλάκισε. Ο Boochani κρυβόταν για 3 μήνες και τον Μάιο του ίδιου χρόνου κατάφερε να διαφύγει από το Ιράν.
Όταν όμως προσπάθησε να περάσει με βάρκα από την Ινδονησία στην Αυστραλία, η βάρκα αναποδογύρισε, πολλοί πνίγηκαν και ο ίδιος συνελήφθη από την αυστραλιανή ακτοφυλακή. Μετά από ένα μήνα μεταφέρθηκε στο κέντρο κράτησης του νησιού Μάνους, όπου παραμένει μέχρι σήμερα.
Η Αυστραλία έχει πολύ αυστηρή πολιτική σχετικά με τους ανθρώπους που προσπαθούν να την προσεγγίσουν μέσω θαλάσσης για να ζητήσουν πολιτικό άσυλο. Απαγορεύεται να εγκατασταθούν στη χώρα, έστω κι αν αποδειχθεί ότι είναι πραγματικοί πρόσφυγες. Ισχυρίζεται ότι η πολιτική αυτή είναι απαραίτητη, έτσι ώστε να αποκλείει επικίνδυνα άτομα να αποπειρώνται να εισέλθουν από τη θάλασσα. Ο συγγραφέας έχει γράψει ότι όταν επισκέφτηκε το κέντρο κράτησης ο υπουργός εξωτερικών της Αυστραλίας, είπε στους κρατούμενους ότι «ο μόνος τρόπος για να βγείτε από εδώ είναι να επιστρέψετε στις χώρες σας. Κάτοικοι της Αυστραλίας δεν θα γίνεται ποτέ».
Το βραβευμένο σήμερα βιβλίο, εκδόθηκε τον Ιούλιο του 2018. Είναι γραμμένο σε πρόζα και ποίηση και περιγράφει το χρονικό του ταξιδιού του Boochani από την Ινδονησία, την κράτησή του στο νησί Μάνους, τη ζωή και τον θάνατο άλλων κρατούμενων, όπως και παρατηρήσεις για τους Αυστραλιανούς φρουρούς αλλά και για τους κατοίκους της Παπούα. Καταδεικνύει δε τους διάφορους τρόπους καταπίεσης, η οποία δεν είναι τυχαία αλλά στοχευμένη, σχεδιασμένη έτσι ώστε να δημιουργεί τριβές ανάμεσα στους φυλακισμένους που τους ωθούν στην απελπισία και στην κατάλυση της σκέψης τους. Δηλαδή, στόχος του συστήματος είναι να απομονώνει τους κρατούμενους, να τους στρέφει τον ένα ενάντια στον άλλο στην άγρια καθημερινή μάχη για επιβίωση, και τελικά να τους γονατίζει. Το σύστημα είναι σε γενικές γραμμές επιτυχημένο, παραδέχεται ο συγγραφέας.

Στις 31 Ιανουαρίου, κατά την τελετή βράβευσης, ο Boochani  έστειλε ένα βίντεο, μια και δεν του επιτράπηκε να παραστεί. Σε αυτό περιγράφει την ταπεινωτική συμπεριφορά των αξιωματικών που τον συνέλαβαν αλλά και τις σκέψεις που τον κράτησαν ενεργό και δημιουργικό όλα αυτά τα χρόνια της κράτησής του. Συγκεκριμένα, μεταξύ άλλων αναφέρει τα εξής:
«…Μετά από χρόνια πάλης ενάντια στο σύστημα που αγνοεί εντελώς τις προσωπικές μας ταυτότητες, είμαι χαρούμενος που φτάσαμε σε αυτή τη στιγμή.
Αυτό αποδεικνύει ότι οι λέξεις έχουν ακόμη τη δύναμη να προκαλούν τα απάνθρωπα συστήματα και τις δομές τους. Πιστεύω στις λέξεις και στη λογοτεχνία. Πιστεύω ότι η λογοτεχνία έχει τη δυναμική να προκαλέσει αλλαγές, έχει τη δύναμη να μας δώσει ελευθερία.
Βρίσκομαι σε αυτό το κλουβί για χρόνια αλλά όλο αυτόν τον καιρό το μυαλό μου παρήγαγε λέξεις, λέξεις που με ταξιδεύουν πέρα από σύνορα, που με πάνε μακριά σε άγνωστα μέρη. Ειλικρινά πιστεύω ότι οι λέξεις είναι πιο δυνατές από τους φράχτες αυτού του μέρους, αυτής της φυλακής.
Με ταπεινότητα θέλω να σας πω ότι αυτό το βραβείο είναι μια νίκη. Μια νίκη όχι μόνο για εμάς εδώ, αλλά πάνω από όλα για τη λογοτεχνία και την τέχνη, μια νίκη για τα ανθρώπινα όντα και την αξιοπρέπειά τους. Μια νίκη ενάντια στο σύστημα που ποτέ δεν μας αναγνώρισε ως ανθρώπους και μας υποβίβασε σε αριθμούς».
Ο Boochani είπε ακόμη ότι δεν γράφει τίποτε σε χαρτί αλλά μόνο στο WhatsApp, που ουσιαστικά είναι το γραφείο του, γιατί για πολύ καιρό φοβόταν ότι οι φρουροί που έμπαιναν κάθε τόσο στο δωμάτιό του κι έψαχναν τα πράγματά του, θα του έπαιρναν ό,τι έγραφε. Στο βιβλίο γράφει ότι οι φρουροί που εργάζονται εκεί είναι πρώην δεσμοφύλακες και βάρβαροι, χωρίς καμιά εξαίρεση. Τους αποκαλεί δε “Rhinos” (ρινόκερους).

Ο βραβευμένος πλέον συγγραφέας-κρατούμενος περιγράφει τον εαυτό του ως «παιδί του πολέμου». Αναφέρει ότι κάποια στιγμή στη ζωή του κόντεψε να προσχωρήσει στο ένοπλο Κουρδικό Κίνημα Ανεξαρτησίας, αλλά άλλαξε γνώμη γιατι πιστεύει μόνο στις δράσεις χωρίς βία. Βέβαια, μέχρι σήμερα τον ταλανίζει το ερωτηματικό αν το έκανε αυτό εξαιτίας των ειρηνικών αρχών του ή αν απλά υπήρξε δειλός.
Το βιβλίο του όμως, σύμφωνα με όσους το διάβασαν, απαντάει σε αυτό του το ερώτημα, δείχνοντας έναν άνδρα με ευαισθησία και λεπτότητα, φορές πολύ αυστηρό ως προς την αναζήτηση του δικαίου, που εκθέτει γυμνή την ψυχή του μπροστά μας, με πολύ κουράγιο. Κι εντέλει καταφέρνει-μέσα από τον περιορισμό του- να γίνει η πιο γνωστή φωνή στον κόσμο αυτού του αμφιλεγόμενου αυστραλιανού συστήματος κράτησης προσφύγων. 












Φωτογραφίες Φωτογραφίες