Ξανά στη Σαλονίκη


Πολιτισμός
7.3.2019 | 19:19

Ξανά στη Σαλονίκη

Το ιστορικό αυτό βιβλίο του Λέοντα Ναρ εκδόθηκε πριν από λίγους μήνες και βασίζεται σε ένα πλουσιότατο αρχειακό υλικό, μέσα από το οποίο αξιολογεί τις συνθήκες που επικράτησαν τα δυο πρώτα χρόνια της μεταπολεμικής ανασύστασης της Ισραηλιτικής Κοινότητας Θεσσαλονίκης (1945-1946), η οποία χωρίς να απομακρύνεται από τον κλονισμό που υπέστη, προσπαθεί να εξοικειωθεί σταδιακά με τη διαχείριση της νέας πραγματικότητας.

Το βιβλίο αναφέρεται στην επώδυνη ανασυγκρότηση της Ι.Κ.Θ. εκείνη την εποχή και στην καταγραφή των εμποδίων που συναντούσε η επανένταξη των Εβραίων στη συλλογικότητα της πόλης. Αναδεικνύει επίσης τις διαρκείς προσπάθειες για την επανάκτηση των κατασχεμένων ακινήτων και την απροθυμία του κράτους να έρθει σε αντιπαράθεση με τους μεσεγγυούχους, καθώς και την μεταπολεμική λεηλασία του κατεστραμμένου νεκροταφείου της Κοινότητας και τις συνθήκες κάτω από τις οποίες έδρασε η Υπηρεσία Διαχείρισης Ισραηλιτικών Περιουσιών.

Τι συνάντησαν οι ελάχιστοι Έλληνες Εβραίοι που επέζησαν του Ολοκαυτώματος και επέστρεψαν στη γενέτειρά τους μετά την απελευθέρωση; Πώς τους υποδέχτηκε ο τόπος τους; Τι απέγιναν τα σπίτια, τα καταστήματα, οι Συναγωγές τους, οι περιουσίες που άφησαν πίσω τους; Ποιες είναι οι ευθύνες της κοινωνίας της Θεσσαλονίκης και των ελληνικών αρχών στο ζήτημα της λεηλασίας των εβραϊκών περιουσιών και της ολιγωρίας για την απόδοσή τους, καθώς και της ολοσχερούς καταστροφής του εβραϊκού νεκροταφείου;

Το βιβλίο του κ. Ναρ έρχεται να δώσει διαφωτιστικές απαντήσεις για το τι συνέβη στη Θεσσαλονίκη τα δυο εκείνα κρίσιμα χρόνια,  όταν άρχισαν να επιστρέφουν στην πόλη οι επιζήσαντες. Ο ιστορικός, Στράτος Ν. Δορδανάς, γράφει  στον πρόλογό του στο βιβλίο: «Έχουν ωριμάσει πλέον οι συνθήκες για αυτήν τη στροφή στην επιστημονική και συνάμα ψύχραιμη διαχείριση του παρελθόντος στην ιστορία της πόλης που έμεινε για δεκαετίες χωρίς μνήμη -χωρίς τη μνήμη της γενοκτονίας- και οικοδόμησε το μέλλον παραβλέποντας συνειδητά τον προσήκοντα τουλάχιστον σεβασμό στους χιλιάδες απόντες».

Ο ίδιος ο Λέων Ναρ σε μια από τις συνεντεύξεις του για το βιβλίο, αναφέρει μεταξύ άλλων: «Το αρχειακό υλικό εξασφαλίζει τη δυνατότητα να μελετηθεί ο τρόπος με τον οποίο η Ι.Κ.Θ. αντιμετώπισε την επίσημη πολιτεία, καθώς και την ακριβή οριοθέτηση του οξύτατου δημογραφικού προβλήματος που αντιμετώπιζε ο ελληνικός εβραϊσμός. Καταγράφονται επίσης, τα προβλήματα που έπρεπε να αντιμετωπιστούν άμεσα (στέγη, τροφή και επαγγελματική αποκατάσταση), τα θέματα περίθαλψης καθώς και άλλα έκτακτα ζητήματα που παρουσιάζονταν καθημερινά. Πολύ συχνά οι επανακάμψαντες στην πόλη έβρισκαν τα σπίτια τους κατειλημμένα από καταπατητές με αποτέλεσμα κάποιες εβραϊκές οικογένειες να μοιράζονται δωμάτια του ίδιου διαμερίσματος, ενώ άλλοι να κοιμούνται σε χώρους που διέθετε η Κοινότητα, οι οποίοι, ωστόσο, δεν πληρούσαν ούτε καν τις στοιχειώδεις συνθήκες υγιεινής- όπως οι εγκαταστάσεις του πρώην Ορφανοτροφείου Αλλατίνη. Ένα ακόμη ζητούμενο που αναδεικνύει το βιβλίο, είναι η αξιολόγηση των συνθηκών καταστροφής και λεηλασίας του παλιού νεκροταφείου της Κοινότητας, που συντελέστηκε στα χρόνια της γερμανικής κατοχής, πάνω στα ερείπια του οποίου χτίστηκε, η μεγαλύτερη πανεπιστημιούπολη της Ελλάδας, όπως και η παράθεση νέων στοιχείων για την εκτεταμένη δημόσια χρήση των επιτύμβιων πλακών του κατεστραμμένου νεκροταφείου».

Ο Λέων Α. Ναρ γεννήθηκε στη Θεσσαλονίκη το 1974. Οι πρόγονοί του, ξεριζωμένοι Εβραίοι από την Ισπανία το 1492, κατοικούσαν στην πόλη πέντε αιώνες. Οι γονείς του πατέρα του εκτοπίστηκαν στο Άουσβιτς το 1943, επέζησαν από τα βασανιστήρια στα ναζιστικά στρατόπεδα και ήταν ανάμεσα στους 1.950 επιζήσαντες που επέστρεψαν στη Θεσσαλονίκη μετά τον πόλεμο. Οι γονείς της μητέρας του φυγαδεύτηκαν και κρύφτηκαν από χριστιανούς συμπατριώτες τους στο Κιλκίς.
Ο Λέων Ναρ σπούδασε Κλασική Φιλολογία στο Α.Π.Θ. και έκανε μεταπτυχιακές σπουδές Νεοελληνικής Φιλολογίας, Βιβλιολογίας και Διδακτικής της Λογοτεχνίας στο ίδιο πανεπιστήμιο, ενώ το 2007 αναγορεύτηκε Διδάκτωρ Νεοελληνικής Λογοτεχνίας. Σήμερα εργάζεται ως καθηγητής στο Αμερικανικό Κολλέγιο Ανατόλια.

Μερικά από τα έργα του είναι:
«Εγώ ο εγγονός ενός Έλληνα, η Θεσσαλονίκη του Νικολά Σαρκοζί» Καστανιώτης
«Γιωσέφ Ελιγιά, Άπαντα»
«Το μέλλον του παρελθόντος, Θεσσαλονίκη 1912-2012» Καπόν
«Το παιχνίδι της εξέδρας, σχολιασμένα συνθήματα από τα ελληνικά γήπεδα» Μεταίχμιο
«Δεν σε ξέχασα ποτέ» θεατρικό έργο που ανέβηκε από το ΚΘΒΕ.












Φωτογραφίες Φωτογραφίες